SEARCH

   
                                   
           
 
01:52:00 Thursday, March 11, 2010
     
PÎTÎ LATÎNÎ
پيتي ئيسلامي
   
                   
 
 
 
هه‌واڵ
 
 
 
 

 

 

 

      گۆڕینه‌وه‌ی‌ بیروڕا

 

ئه‌مه‌ سه‌كۆیه‌كی‌ ئازاده‌ بۆ گۆڕینه‌وه‌ی‌ بیروڕای‌ جیاواز و ناكۆك له‌ سه‌ر كێشه‌ چاره‌نوسسازه‌كانی‌ قۆناغی‌ داهاتوی‌ كوردستان و عیراق. هه‌مو كه‌س, بێ‌ گوێ‌ دانه‌ جۆری‌ بیروبۆچونی‌, بۆی‌ هه‌یه‌ به‌شداری‌ تێ‌دا بكا به‌و مه‌رجه‌ی‌ پێڕه‌وی‌ ئه‌ده‌بی‌ گفتوگۆ بكا.


 

نوێ كردنه‌وه‌ و حیزبه‌كانی كوردستان
(یه‌كێتی وه‌ك نمونه‌)
یه‌کێتی‌ێ نیشتمانی‌ی كوردستان له 1 ی 6 ی 1975 دا دامه‌زرا.
یه‌كێتی‌ی نیشتمانی‌ی كوردستان له‌ هه‌لومه‌رجێك دا دامه‌زرا كه‌ رێككه‌وتنی سه‌دام – شا له‌ جه‌زائیر هه‌ره‌سی به‌ شۆڕشی ئه‌یلولی 1961 و هه‌مو داووده‌زگا سیاسی و رێكخراوه‌یی و پێشمه‌رگه‌ییه‌كانی هێنا بو. بزوتنه‌وه‌ی كورد له‌ شكان و رژیمی به‌عس له‌ سه‌ركه‌وتن دا بو. یه‌كێتی دامه‌زرا بۆ ده‌س پێ كردنه‌وه‌ی خه‌باتی سیاسی – چه‌كدار، بۆ تێكدانی پلانی ته‌عریب، ته‌هجیر، ته‌رحیل، ته‌بعیس، بۆ كۆتایی هێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی به‌عس له‌ كوردستان دا.
قۆناغی به‌ره‌نگاری به‌عسی 1975 – 1991 ی سه‌ركه‌وتوانه‌ بڕی.
قۆناغی بنیاتنانی حكومه‌تی 1992 – 2003 ی سه‌ركه‌وتوانه بڕی.
دوای روخانی به‌عس قۆناخێكی نوێ‌ی ئه‌وتۆ ده‌ستی پێ كردوه‌ كه‌ جیاوازه‌ له‌ هه‌مو قۆناخه‌كانی پێشوتر. یه‌كێتی، پاش تێپه‌ڕبونی 30 ساڵ به سه‌ر دامه‌زراندنی‌دا، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ له‌ گه‌ڵ ئه‌و قۆناخه‌دا بگونجێ ئه‌بێ خۆی نوێ بكاته‌وه‌.

ئایا یه‌كێتی قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ یا نه‌؟
» ئه‌گه‌ر قابیلی نوێ كردنه‌وه‌ نیه‌:
• چاره‌نوسی چی ئه‌بێ؟
• به‌دیلی چیه‌؟

» ئه‌گه‌ر قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه چۆن نوێ ئه‌كرێته‌وه‌؟
• ئاخۆ به‌م كه‌ره‌سته‌یه‌ی ئیستای نوێ ئه‌كرێته‌وه؟
به‌م مه‌كته‌بی سیاسی‌یه‌ و، به‌م كۆمیته‌ی سه‌ركردایه‌تی‌ و، به‌م مه‌کته‌بانه‌ی راگه‌یاندن، رێكخستن، رێكخراوه دیمۆكراتی‌یه‌كان، پێوه‌ندی‌یه‌كان ، بیر و هۆشیاری، دارایی‌یه... نوێ ئه‌كرێته‌وه؟
ئه‌گه‌ر نا ئه‌بێ گۆڕین له چی‌دا بكرێ؟
• چۆن گۆڕانی چۆنایه‌تی له راگه‌یاندن‌دا ئه‌كرێ؟
ده‌زگاكانی راگه‌یاندن، بینین و بیستن و خوێندن، له‌ ژێر كۆنترۆڵی حیزب‌دا بێ و، له خزمه‌تی حیزب‌دا بێ و، پرۆپاگانده بۆ حیزب و سه‌ركرده‌كانی بكا؟
ده‌زگاكانی راگه‌یاندن، ته‌له‌فزیۆن و رادیۆ و رۆژنامه، ئازاد و سه‌ربه‌خۆ و سه‌نگین بن. هه‌واڵ و روداوه‌كان به بێلایه‌نی و پیشه‌یی بگێڕنه‌وه؟
حیزب له باتی ده‌زگاكانی راگه‌یاندن "قسه‌كه‌ری ره‌سمیی" هه‌بێ ره‌ئی حیزب له كاتی پێویست‌دا له سه‌ر روداوه‌كان رون بكاته‌وه‌؟
• نوێ كردنه‌وه‌ له‌ كوێوه‌ ده‌س پێ بكا؟‌
له سه‌ره‌وه بۆ خوارێ؟ له خواره‌وه بۆ سه‌رێ؟ به هه‌ڵبژاردنی ئاسته جیاجیاكان؟ به هه‌ڵبژاردنی گشتی؟ به كۆنفره‌نسی ناوچه‌یی، به پلینۆمی هه‌ڵبژارده‌ی كادره‌كانی؟ به كۆنگره‌ی گشتی؟ به دانانی ئه‌ندامی گونجاو له شوێنی گونجاودا؟
• رونیی له چی‌دا هه‌بێ؟
له بیروبۆچونی جۆراوجۆر و له هه‌ڵوێستی جیاواز و له جۆری چاره‌سه‌ركردنی ململانێ‌ی ناوخۆدا؟
له كاری سیاسی‌دا، له پێوه‌ندی له‌ گه‌ڵ ده‌وڵه‌تان، حیزبه‌كان، رێكخراوه‌كان؟
له كاروباری دارایی‌دا، له داهات و ده‌سكه‌وت، له هه‌ڵگرتنی‌دا، له جۆری خه‌رج كردنی‌دا؟
• چی له‌ به‌رنامه‌كه‌ی بگۆڕێ؟
• چی له‌ په‌یكه‌ری رێكخراوه‌یی خۆی بگۆڕێ؟
ژماره‌ی مه‌ڵبه‌ند و كۆمیته‌ و كه‌رت و پۆله‌كانی زۆرتر بكا؟ ژماره‌ی كادره پیشه‌ییه‌كانی زۆرتر بكا؟ ژماره‌ی ئه‌ندامه‌كانی تا بێ زیادتر بكا؟ تا بێ زۆرتر خه‌ڵك به تۆڕی رێكخراوه‌یی جیاوازه‌وه به خۆیه‌وه ببه‌ستێ؟
ژماره‌ی مه‌ڵبه‌ند و كۆمیته‌كانی كه‌م بكاته‌وه؟ ژماره‌ی ئه‌ندامی رێكخراو و ناونوسراو كه‌م بكاته‌وه، چۆنایه‌تی كادره‌كانی باشتر بكا و ژماره‌ی "لایه‌‌نگری ناحیزبی" زیاد بكا؟
میكانیزمێكی نوێ دابهێنێ بۆ دامه‌زراندنی پێوه‌ندی نێوان كادره‌كانی و جه‌ماوه‌ر؟
• سه‌ركرده‌كانی چۆن بن؟
ته‌مه‌نی حیزبایه‌تی‌یان چه‌ند بێ؟ خوێنده‌واری‌یان چی بێ؟ رابردویان و ناوبانگی ئیستایان چۆن بێ؟ له چی‌دا توانا و لێوه‌شاوه بن؟ هه‌مویان له وه‌چه‌ی شۆڕش بن؟ كه‌سیان له وه‌چه‌ی شۆڕش نه‌بن؟ تێكه‌ڵ بن له وه‌چه‌ی شۆڕش و له نه‌وه‌ی نوێ؟
• شێوه‌ی كاركردنی چۆن بێ؟
• پێوه‌‌ندی یه‌كێتی و حکومه‌ت چۆن رێك بخا؟
دڵسۆزی بۆ حیزب و دڵسۆزی بۆ پیشه كامیان پێوانه‌ی كار پێ سپاردن بێ؟
ده‌سه‌ڵاتی حیزب له ناو حكومه‌ت‌دا به‌هێزتر بكا؟ پۆسته گرنگ و سه‌ره‌كی‌یه‌كان به كادره‌ دڵسۆزه‌كانی خۆی بسپێرێ؟ به وردی چاودێری داووده‌زگاكانی حكومه‌ت بكا؟
حیزب و حكومه‌ت له یه‌ك جیا بكاته‌وه؟ حیزب بۆی نه‌بێ ده‌س وه‌ر بداته كاروباری حكومه‌ته‌وه؟ كارمه‌ندی شیاو له شوێنی شیاودا دابنێ؟ حیزب حیزبایه‌تی بكا و حکومه‌ت ئیشوكاری خه‌ڵك؟
• پێوه‌ندی یه‌كێتی و رێكخراوه دیمۆكراتی‌یه‌كان چۆن رێك بخا؟
رێكخراوه دیمۆكراتی‌یه‌كان قوتابخانه‌ی پێگه‌یاندنی ئه‌ندامی نوێ‌ی یه‌كێتی بن؟
رێكخراوه دیمۆكراتی‌یه‌كان بۆ سازدانی سیاسی جه‌ماوه‌ر ته‌واوكه‌ر و گوێڕایه‌ڵی یه‌كێتی بن؟
رێكخراوه دیمۆكراتی‌یه‌كان، ئه‌بێ سه‌ربه‌خۆ بن، داكۆكی له به‌رژه‌وه‌ندی توێژ‌ه‌كانی خۆیان بكه‌ن؟ ئازاد بن له هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌ره‌كانیان و سه‌كرده‌كانی خۆیان‌دا؟ ئازاد بن له دانانی به‌رنامه‌ی كاری پیشه‌یی‌یان‌دا؟ چالاك بن له هه‌ڵبژاردنه گشتی‌یه‌كان‌دا؟
مامۆستایه‌كی زانكۆی سلێمانی , ,

سه‌ركردایه‌تی له‌ هه‌مان كات‌دا "پۆستی حیزبی باڵا و پۆستی ئیداری باڵای" نه‌بێت.
• به‌ڵی یه‌كێتی قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌
میكانیزمی نوی كردنه‌وه‌ش زۆر شێواز له‌ خۆ ده‌گرێت له‌وانه:
1. ده‌ستكاری كردنی هه‌ندێك له‌ پڕۆگرامی ناوخۆی یه‌كێتیی نیشتمانی.
2. هێنانه‌ ناوه‌ی كادر و خوێنی گه‌رمی نوێ.

• ئایا به‌م‌ كه‌ره‌سته‌یه‌ی ئێستا نوێ ده‌كرێته‌وه‌؟
1. پێم وایه‌ ئه‌م كه‌ره‌سته‌یه‌ی ئێستا هه‌وێنی سه‌ره‌كی تێ‌دا به‌دی ده‌كرێت و ده‌كرێت ببێته‌ بناغه‌ی نوێ كرده‌نه‌وه‌.
2. له‌سه‌ر ئه‌م كه‌ره‌سته‌یه‌ی ئێستا له‌ توانادا هه‌یه‌ بونیادی نوێ پێك بهێنرێت و ڕۆڵی تازه‌گه‌ری پێوه‌ دیاربێت.
ئه‌گه‌ر كه‌ره‌سته‌ی نوێش بێته‌ سه‌ر كۆنه‌كه‌ ده‌بێت ئه‌و كه‌ره‌سته‌ نوێ‌یه‌ش مۆركێكی نوێگه‌ری له‌گه‌ڵ ئاواته‌كانی یه‌كێتی دا  تێكه‌ڵ بكات.

• نوێ كردنه‌وه‌ له‌ كوێوه‌ ده‌ست پێ بكات؟
1. له‌ په‌یڕه‌و و‌ به‌رنامه‌ی ناوخۆ.
2. له‌ چۆنیه‌تی ئه‌ندام وه‌رگرتن‌دا.
3. وه‌كو هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی له‌ چه‌ندین وڵاتانی دیموكراتی پێشكه‌وتوودا ده‌بێت سه‌ركرده‌كان بڕوایان به‌ماوه‌ی مانه‌وه‌یان هه‌بێت له‌و پۆسته‌ی كه‌ هه‌یانه.
4. ئه‌گه‌ر بكرێت سه‌ركردایه‌تی له‌ هه‌مان كات‌دا "پۆستی حیزبی باڵا و پۆستی ئیداری باڵای" نه‌بێت.

• شێوه‌ی كاركردنی چۆن بێت.؟
1. له‌م سه‌رده‌مه‌دا شێوه‌ی كاركردن ده‌بێت مۆركێكی مۆدرینی شه‌فافیه‌ت ئاسای پێوه‌ دیاربێت.
2. زۆرترین جه‌ماوه‌ری بێ لایه‌ن له‌ دانیشتوان قه‌ناعه‌ت پێ بهێنرێت به‌وه‌ی‌ ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی كه‌ هه‌یه‌ له‌ خزمه‌تی هاوڵاتی‌یان و گه‌ل دایه‌.

 

 

ناو:

 
شوێن/وڵات:
 
 

 
     
 
     

                                             

 

     
       
Best Viewed with Internet Explorer 6.0 1024x768