له ناو ههندێ كۆڕ و كۆمهڵی عهرهبی عیراقدا سهبارهت به كورد و دهوری كورد له نوسینی دهستور و، دهوری كورد له دهزگای بڕیاردانی سیاسی و، بهشداری كردنی كورد له كاروباری عیراقدا بیروبۆچونی جیاواز ههیه:
له ناو كوڕ و كومهڵه لیبرال و دیمۆكرات و عهلمانییهكاندا ئومێدێكی گهوره به كورد ههیه كه دهورێكی گرنگ و كاریگهر بگێڕێ له نوسینهوهی دهستوری ههمیشهیی و، له دامهزراندنهوهی عیراقی نوێدا، عیراقێكی دیمۆكراتی پلورالی، عیراقێ كه مافه سهرهتایییهكانی مرۆڤی عیراقی، بێ جیاوازی نهتهوه و رهگهز و دین، تێدا دابین بكرێ...
عیراقی نوێ عیراقی ههموان بێ، عیراقی عهرهب و كورد و توركمان و كلدۆئاشوری ... بێ. عیراقێ بێ هاووڵاتییهكانی نهك ههر به پێی مادده نوسراوهكانی دهستور و قانونهكانی بهڵكو به كردهوهش له بواری ژیان و كار كردندا ئهو ههستهیان له لا دروست ببێ كه خۆیان به یهكسان و خاوهنی وڵات و دهوڵهت بزانن.
بهڵام له ناو ههندێ كۆڕ و كۆمهلی عهرهبییدا، حوكمڕان و نهحوكمڕان، كه ههتا دوێنێ ههندێكیان دۆست و هاوپهیمانی جوڵانهوهی كورد بون، به ئاشكرا باس و خواسێكی پێچهوانهی ئهم بۆچونه ههیه، ئهڵێن:
كورد ههرێمی كوردستانی خۆیان ههیه. له ناو ههرێمهكهیاندا سهربهخۆن. هیچ داوودهزگایهكی عیراقی – عهرهبی بۆی نیه دهس وهر بداته كاروباریانهوه، یا تهنانهت ئاگای له ئیشوكارهكانیان بێ. له هیچ شتێكدا پرس به عهرهب ناكهن و رایان وهرناگرن. كهچی هاتون بۆ بهغداد و ئهیانهوێ له ههمو كاروبارهكانی عیراقدا هاوبهش بن؟
كورد بهشی خۆی وهرگرتوه چی له بهشی عیراقی عهرهبی ئهوێ؟
یان با كورد واز له عیراقی عهرهبی بهێنێ عهرهب خۆی بهڕێوهی ببا، یان با كوردیش رێگه بدهن به عهرهب له كاروبارهكانی ئهواندا بهشدار بێ یا هیچ نهبێ ئاگادار بێ!
ئهو هێزانه ئهگهر بتوانن ههوڵ ئهدهن دهوری كورد له نوسینی دهستوردا لاواز بكهن، بۆ ئهوهی دهستورێ دابڕێژن له گهڵ ویست و بیروبۆچونهكانی خۆیاندا گونجاو بێ و، ئهگهر بتوانن ههوڵ ئهدهن كورد بخهنه پهراوێزی ناوهندی بڕیاردانی سیاسی عیراقهوه، بۆ ئهوهی خۆیان به تهنیا چارهنوسی سیاسی عیراق دیاری بكهن.
بهڵام عیراق وڵاتی یهك رهگهز و یهك نهتهوه و یهك عهشیرهت و یهك دین و یهك مهزهب و یهك حیزب و یهك بیروباوهڕی سیاسی نیه. عیراق وڵاتی ههموانه. ئهگهر بویسترێ عیراقی نوێ دابمهزرێنرێتهوه و بۆ ئهوهی پێكهوه بژین، ئهبێ یهكتری قبوڵ بكهن، دان به ههبونی یهكتریدا بنێن، مافی یهكتری بسهلمێنن و رێز له مافهكانی یهكتری بگرن.
ئهمانه ئهبێ له دهستوری داهاتودا وهكو گرێبهندێكی ئارهزومهندانهی سیاسی – كۆمهڵایهتی نێوان نهتهوه و دین و مهزهب و باوهڕی سیاسی جیاواز رهنگ بداتهوه و، میكانیزمێكی بۆ رێك بخرێ به كردهوه له ژیانی رۆژانه و، له پارلهمان و حکومهت و داوودهزگاكانی دهوڵهتدا جێبهجێ بكرێ.
بۆ دامهزراندنهوهی عیراقی نوێ كورد ئهبێ له دهستوری داهاتودا پێ دا بگرێ له سهر چهسپاندنی دو جۆره خواستی سیاسی عیراقی و كوردستانی، كه له لایهكهوه به توندی پێكهوه گرێ دراون و كار له یهكتری ئهكهن و، له لایهكی تریشهوه جیاوازن و ههر یهكهیان رهنگدانهوهی تایبهتمهندێتییهكانی عیراق و كوردستانه. ئهگهر كورد بهشێ بێ له عیراقی داهاتو ئهبێ خواسته عیراقییهكانی له بهر چاو بگیرێ و، ئهگهر بویسترێ له عیراقی داهاتودا بمێنێتهوه ئهبێ خواسته كوردستانییهكانی خێبهجێ بكرێن:
كورد بۆ جێبهجێ كردنی خواسته عیراقییهكانی دهستورێكی ئهوێ:
» دیمۆكراتی بێ
واته ههڵبژاردنی ئازاد و دهستاودهست كردنی هێمنانهی دهسهڵاتی سیاسی سهرهتای بنهڕهتیی حوكمڕانی وڵات بێ.
دهسهڵاتهكانی كارگێڕی، یاسادانان، دادگایی، له یهكتری جیا بكاتهوه.
» فیدرالی بێ
واته دهسهڵات و سامان و ئهرز له نێوان ناوهند و ههرێم دا دابهش بكا.
» پلورالی بێ
واته فره نهتهوهیی و، فره ئایینی و، فره مهزهبی و، فره فهرههنگی و، فره بیروباوهڕی و، فره حیزبی و، فره رۆژنامهوانی.... بسهلمێنێ و، قبوڵی یهكتری و رێزگرتنی مافی یهكتری دابین بكا.
» پارلهمانی بێ
واته پارلهمانی ههڵبژێردراوی خهڵك سهرۆكی وڵات ههڵبژێرێ، وهزارهت پێك بهێنێ، باوهڕی پێ ببهخشێ و باوهڕی لێ بسێنێتهوه، قانون دابنێ، سیاسهتی ناوه و دهرهوهی وڵات دابڕێژێ، بودجهی ساڵانه تاووتوێ بكا، رێگه نهدا جارێكی تر رژێمی تۆتالیتاری و دڕندهی سیاسی دروست ببن.
» مافی مرۆڤ دابین بكا
واته جاڕی گهردونی و قانونی ناودهوڵهتی مافهكانی مرۆڤ جێبهجێ بكا.
» دین و دهوڵهت تێكهڵاو نهكا
واته رێزی دینی ئیسلام و ههمو ئایینهكانی تر بگرێ و، نههێڵێ دین بۆ مهبهستی سیاسی به كار بهێنرێ و له گهڵ قانون تێكهڵاو بكرێ.
كورد بۆ جێبهجێ كردنی خواسته كوردستانییهكانی دهستورێكی ئهوێ:
» دهسهڵات له نێوان ههرێم و ناوهنددا دابهش بكا.
» ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی سنوری ههرێم بگهڕێنێتهوه سهر ههرێمی كوردستان.
» موڵكیهتی سهرچاوه سروشتییهكان بگێڕێتهوه بۆ دانیشتوانی ههرێم.
» پاراستنی ئاسایشی كوردستان له هێرشی دهرهكی و ناوهكی دابین بكا.
» له سهفارهتهكانی عیراقدا نوێنهرایهتی ههرێمی كوردستان دابمهزرێنێ.
» یهکسانی زمانی كوردی و عهرهبی له عیراقدا جێبهجێ بكا.
گونجاندنی ههر یهكێ لهم خواسته چارهنوسسازانه له دهستوری ههمیشهیی عیراقدا، جگه له یهكڕیزیی كورد و، پشتیوانی و هاوكاری نوێنهرانی عهرهب و هێزه دیمۆكراتییهكانیان، عهقڵ و مهنیتق و، شارهزایییهكی زۆری گهرهكه له زانینی هونهری موناوهرهی سیاسی و، سهودا و سازیندا، له دانوسهندنهكانی چهند مانگی داهاتودا.
تۆ بڵێی نوێنهرهكانی كورد له كۆمهڵهی نیشتمانیی عیراقدا و، نوێنهرانی كورد له كۆمیتهی نوسینی دهستوردا و، له پشتی ئهوانهوه سهركردایهتی كورد لهو ئاستهدا بن؟
